Month: May 2024

1. Ի՞նչ է անկյունը։
2. Ո՞րն է անկյունների չափման միավորը։

Աստիճան

• Քանի՞ աստիճան է ուղիղ անկյունը։

90 աստիճան

• Քանի՞ աստիճան է փռված անկյունը։

180 աստիճան

• Ո՞ր ուղիղներն են կոչվում ուղղահայաց ուղիղներ։

Այն ուղիղները, որոնց հատումից ստացվող անկյուններն ուղիղ են,կոչվում են ուղղահայաց ուղիղներ։

• Ինչպիսի՞ անկյուններ են 25⁰, 90⁰, 100⁰, 180⁰, 120⁰, 60⁰
  անկյունները։

Սուր՝ 25⁰, 60⁰
Ուղիղ՝ 100⁰, 120⁰
Բութ՝ 90⁰
Փռված՝ 180⁰

1․ Ի՞նչ գիտես Միջին դպրոցի մասին:

Ոչինչ չիգիտ եմ

2․ Ցանկանո՞ւմ ես տեղափոխվել Միջին դպրոց, ինչո՞ւ:

Այո

3․ Թվարկի՛ր քեզ ծանոթ ուսուցիչներին, ովքեր աշխատում են Միջին դպրոցում:

Ոչմի դասատու չիգիտ եմ մայր դպրոցում

Միջին դպրոցի սովորողներից կարծիք հարցրու իրենց դպրոցի մասին և գրի՛ր, թե ի՞նչն են առավել կարևորում։
4․ Ի՞նչ ակնկալիքներ ունես Միջին դպրոցից։

5․ Ուսումնական պլանի քննարկումներ, անհատական ուսումնական պլաններ

Լեզվական կարողություններ և հմտություններ

2․ Համացանցից կամ այլ տեղեկատվական աղբյուրներից օգտվելով քո սիրելի ֆուտբոլիստի, գրողի, երգչուհու, դերասանուհու մասին տեղեկություն գտի՛ր և այդ տեղեկության համաձայն՝ երևակայական հարցազրույց վարիր նրա հետ։ Հարցազրույցդ կարդա՛ և ձայնագրի՛ր։
3․ Տեքստի համար երկու ավարտ մտածի՛ր՝ տխուր և ծիծաղելի։

Ջ․ Ռոդարի

Ճանապարհորդ կատուն

Մի օր մի կատու նստեց գնացք, որը պատրաստվում էր մեկնել Հռոմից Բոլոնիա։ Իրականում, գնացքներում կատուներն այնքան էլ հազվադեպ չեն, թեև ամենից հաճախ նրանք նստում են զամբյուղներում կամ անցքերով արկղերի մեջ, որպեսզի չխեղդվեն: Պատահում է, որ գնացքներում երբեմն հանդիպում են  թափառական կատուներ, որոնք պարզապես պատահաբար ներս են գցվում մկների որոնման համար… Բայց այս կատուն իսկական ճանապարհորդ էր և ճանապարհորդում էր բոլորովին ինքնուրույն։ Նրա ուսին կախված էր սև փաստաբանի պայուսակ, բայց նա փաստաբան չէր, այլ կատու։ Քթին ուներ կարճատես հաշվապահի ակնոցներ, բայց հաշվապահ չէր և տեսողությունը գերազանց էր։ Նա, ինչպես հայտնի նկարիչները, շատ մոդայիկ վերարկու էր հագել և շատ մոդայիկ գլխարկ, բայց նա նկարիչ էլ չէր։

Տարեվերջյան ամփոփիչ համերգի պատրաստություն

Կրկնի՛ր բանաստեղծությունները և սովորի՛ր բերանացի։

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWZEvMvUz1CRrRSJnvjeadk5PzwWHlolb5aiknbQkynQxg3A/viewscore?viewscore=AE0zAgA103LpvQYfJFOm5pCCW_tqhJnDvZkBnDFmNKMvYatVoVo8qBkajsbsVjQCT7YQJrA

1.Թվերը վերլուծեք պարզ արտադրիչների՝

• 24-12,12,6,4,3,2
• 15-5,5,
• 28-14,14,7,2
  
  2. Թվերը պարզ արտադրիչների վերլուծելով՝ գտեք նրանց ընդհանուր պարզ արտադրիչները՝
• 16 և 30-2
• 25 և 20-5
• 6 և 15=3
  
  3. Գտեք տրված թվերի ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը՝
  
  10 և 70-70
  5 և 35-35
  4 և 11-44
  
  4.Գտեք տրված թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը՝
• 3 և 7-1
• 24 և 8-8

          6 և 15-3

• 
  5.Եթե Կարենի   մտապահած  թվին ավելացնենք 2 և ստացված  գումարը փոքրացնենք 2 անգամ, ապա կստանանք 11։ Գտե՛ք Արամի մտապահված թիվը։
•  
• 20
  
  6. Հաշվեք  11 դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։
•  
• 11x11x11=1331
  
  7.Հաշվեք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝  12 սմ,  11 սմ, 10 սմ։
•  
• 12x11x10=1320
  
  10. 106020, 21406, 2031400, 19710, 25010  թվերից  առանձնացրեք  նրանք, որոնք  բաժանվում են 3-ի։
•  
• 106020, 19710
  
  11. 12569, 10890, 1008090, 202001, 3360040, 24050100 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 9-ի։
•  
• 10890, 1008090
  
  12. 7008, 191690, 28934, 2030016, 2051200 թվերից առանձնացրեք նրանք, որոնք բաժանվում են 4-ի։
•  
• 7008, 2030016, 2051200

Երկրագնդի վրա կենդանի օրգանիզմներից են բույսերը և կենդանինե­րը: Բացի դրանցից՝ կան փոքր, մանր օրգանիզմներ՝ մանրէներ, որոնց մեծ մասը բակտերիաներն են: Կան նաև սնկեր: Բակտերիաները և սնկերը տարածված են գրեթե ամենուրեք՝ մյուս կենդանի օրգանիզմների հետ կազմելով կենսոլորտը:

Բակտերիաներ: Մանրէներն այնքան փոքր են, որ անզեն աչքով տե­սանելի չեն: Դրանք տեսանելի են դառնում միայն խոշորացնող սարքերի օգնությամբ: Հոլանդացի վարպետ և բնագետ Անտոնի վան Լևենհուկը, այդպիսի մի պարզ սարք ստեղծելով, բացահայտեց մանրէները: Մանրէների մի մեծ մասը բակտերիաներն են: Դրանք պարզունակ միաբջիջ օրգանիզմներ են, որոնք սնվում, շարժվում, կիսվում և բազմանում են, օժտված են նաև այլ հատկություններով:

Բակտերիաները տարբեր ձևի են՝ ցուպիկաձև, գնդաձև, ստորակետաձև, պարուրաձև և այլն: Այդ ձևն ապահովվում է որոշա­կի լավ արտահայտված արտաքին կառույցով, որը շրջապատում է բակ­տերիան: Նման կառույցը նաև պաշտպանում է բակտերիան միջավայրի տարբեր անբարենպաստ գործոններից, օրինակ՝ սուր առարկաներից, բարձր ջերմաստիճանից կամ ճնշումից, քիմիական տարբեր նյութերից: Բակտերիաները շատ կայուն են:

Բակտերիաների միջև կան նաև գույնի, չափսի և այլ տար­բերություններ: Բակտերիաների մեծ մասն անգույն է:

Բակտերիաներն ունեն սնման տարբեր եղանակներ. մի դեպքում իրենք են առաջացնում օրգանա­կան նյութեր, մյուսում՝ օգտվում են պատրաստի նյութերից: Հո­ղում բակտերիաները շատ են (1 գրամ հողում կարող են գտնվել միլիոնավոր բակտե­րիաներ):

Բակտերիաների առանձնահատկություններից է արագ կիսումը, որի հաշվին նրանց թվաքանակր մեծ է:

Բակտերիաների մի մասը մեծ օգուտ է տալիս բնությանը: Դրանք նպաստում են որոշ բույսերի աճին և զարգացմանը, կենդանիների և մար­դու սննդառությանը։ Սակայն բակտերիաների մյուս մասը փչացնում է տարբեր պիտանի առարկաներ, բույսերում, կենդանիներում և մարդու օր­գանիզմում առաջացնում տարբեր հիվանդություններ: Այդ բակտերիանե­րը վնասակար են:

Բակտերիաների մասին գիտությունը ընդգրկված է մանրէաբանութ­յունում:

Սնկեր: Սնկերն ավելի մեծ չափերի են հասնում, քան բակտերիաները: Ունեն տարբեր ձևեր: Սնկերի մեծ մասը բազմաբջիջ է: Սնկերի մարմինը կազմված է թելերից: Որոշ սնկերում տարբերում են նաև գլխիկ և ոտիկ: Դրանք գլխարկավոր սնկեր են։

Սնկերը ևս ունեն լավ արտահայտված արտաքին կառույց, սնվում են, շնչում, բազմանում, օժտված են կենդանի օրգանիզմների այլ հատկու­թյուններով: Նրանք ունեն շատ նմանություններ բույսերի և կենդանիների հետ: Սնկերը սնվում են պատրաստի օրգանական նյութերով:

Սնկերը մեծ դեր են կատարում բնության մեջ: Սնկերի մի մասն ապ­րում է ծառերի տակ, ծառերի արմատներին մոտ և փոխազդում նրանց հետ՝ տալով և ստանալով պիտանի նյութեր, օգնելով մեկր մյուսի աճին և զարգացմանը: Դա օգտակար կապ է:

Գլխարկավոր սնկերի թվում կան ուտելի սնկեր: Դրանցից են սպիտակ սունկը, կեչասունկը, յուղասունկը, շամպինիոնը, աղվեսասունկը:

Սակայն կան այնպիսիները, որոնք թունավոր են և վնաս են հասցնում բույսերին և կենդանիներին, մարդուն: Որոշ սնկեր հարուցում են նաև տար­բեր հիվանդություններ:

Սնկերի մասին գիտությունն անվանվում է սնկաբանություն:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ գիտեք բակտերիաների և սնկերի մասին: Ի՞նչ օրգանիզմներ են դրանք:

Բակտերիաները և սնկերը կենդանի օրգանիզմներ են։

• Ո՞վ է բացահայտել բակտերիաները, ի՞նչ սարքի   օգնությամբ:

Բակտերիաներն առաջինը հայտնաբերել է հոլանդացի գիտնական Անտոնի վան Լևենհուկը 17-րդ դարում, մանրադինակի օգնությամբ։

• Ինչի՞ հաշվին են բակտերիաները պաշտպանվում միջավայրի անբենպաստ գործոններից:

Բակտերիաները տարբեր ձևի են՝ ցուպիկաձև, գնդաձև, ստորակետաձև, պարուրաձև և այլն: Այդ ձևն ապահովվում է որոշա­կի լավ արտահայտված արտաքին կառույցով, որը շրջապատում է բակ­տերիան: Նման կառույցը նաև պաշտպանում է բակտերիան միջավայրի տարբեր անբարենպաստ գործոններից, օրինակ՝ սուր առարկաներից, բարձր ջերմաստիճանից կամ ճնշումից, քիմիական տարբեր նյութերից: Բակտերիաները շատ կայուն են:

• Բակտերիաների սնման ի՞նչ եղանակներ գիտեք:

Մի դեպքում իրենք են առաջացնում օրգանա­կան նյութեր, մյուսում՝ օգտվում են պատրաստի նյութերից:

• Ինչո՞ւմն է բակտերիաների դերը բնության մեջ և մարդու կյանքում:

Բակտերիաների մի մասը մեծ օգուտ է տալիս բնությանը: Դրանք նպաստում են որոշ բույսերի աճին և զարգացմանը, կենդանիների և մար­դու սննդառությանը։

• Ի՞նչ գիտեք սնկերի և ծառերի փոխադարձ կապի մասին:

Սնկերի մի մասն ապ­րում է ծառերի տակ, ծառերի արմատներին մոտ և փոխազդում նրանց հետ՝ տալով և ստանալով պիտանի նյութեր, օգնելով մեկը մյուսի աճին և զարգացմանը: Դա օգտակար կապ է:

• Որո՞նք են ուտելի սնկերը: Իսկ որո՞նք են թունավոր:

Ուտելի սնկերից են սպիտակ սունկը, կեչասունկը, յուղասունկը, շամպինիոնը, աղվեսասունկը:

• Հետաքրքրվեք բակտերիաներով և սնկերով հարուցված հիվանդութ­յունների և դրանք կանխարգելելու միջոցառումների մասին:

• Հիվանդածին բակտերիաներ կա­րող են տարածվել բերանում, հան­գեցնել բորբոքման: Այդ պատճա­ռով խորհուրդ է տրվում ամեն օր մաքրել ատամները: Ին­չո՞ւ, փորձեք հասկանալ և բացատ­րել:

Եթե մարդը չհետևի բերանի խոռոչի հիգենային, ապա նրա բերանի մեջ կառաջանան բազմաթիվ բակտերիաներ, ինչի պատճառով էլ կսկսեն փչանալ ատամները, բորբոքվել լնդերը և արդյունքում մարդը կկորցնի իր ատամները։

Կենդանիները, բույսերի նման, շատ բազմազան են: Նրանք տարբեր­վում են չափերով, կան շատ մեծ կենդանիներ, հսկաներ ե փոքր կենդանի­ներ՝ անզեն աչքով անտեսանելի: Հսկաներից է ծովերում և օվկիանոսնե­րում ապրող կապույտ կետը, որի մարմնի երկարությունր կարող է հասնել 33 մետրի, իսկ զանգվածր՝ 150 տոննայի:

Կենդանիները միմյանցից տարբեր­վում են արտաքին տեսքով, մարմնի ձևով և մասերով, ծածկույթով, դրա գունավորմամբ, շարժումներով, վարքով կամ կենսակերպով և այլն:

Դիտելով՝ չեք շփոթի անձրևորդը, սեն­յակային ճանճը, մեղուն, թիթեռը, այս կամ այն ձուկը, գորտը, թռչունը, շունն ու կատուն: Նրանք ունեն այնքան շատ և հստակ տարբերություններ, որ նույնիսկ արտաքին տեսքով հեշտությամբ միմյանցից տարբերվում են: Կենդանիներն ունեն նաև տարբեր ներքին կառուցվածք:

Կենդանիների մի մասն ապրում է ջրում, մյուսը՝ ցամաքում: Հայտնի են հողում ապրող կենդանիներ: Կան կենդանիներ, որոնք վարում են օդա­յին կենսակերպ, թռչում են կամ ապրում մեծ բարձրություններում: Կան նաև այնպիսիները, որոնք ապրում են մյուս կենդանի օրգանիզմներում՝ բույսերում կամ կենդանիներում, մարդու օրգանիզմում: Տարբեր միջավայ­րերում ապրելու և զարգանալու, սնվելու կամ բազմանալու համար կենդա­նիներն ունեն հարմարանքներ:

Կարելի է ասել, որ կենդանիների բազմազանությունը պայմանավոր­ված է այն տարբեր միջավայրերով, որտեղ նրանք ապրում են: Որոշակի տարածքում ապրող կենդանիների բազմազան խմբերը միասին անվանում են ֆաունա:

Հայաստանի ֆաունան հարուստ է: Հայաստանում մեծ է կենդանինե­րի բազմազանությունը, քանի որ մեր տարածքում կան բարձր սարեր և ան­մատչելի լեռներ, դաշտավայրեր և բացատներ, գեղեցիկ լճակներ, սառնո­րակ աղբյուրներ և ջրվեժներով գետակներ և այլ հատվածներ: Դրանք միմյանցից շատ են տարբերվում, յուրաքանչյուր տարածքին բնորոշ են իր պայմանները: Կենդանիներն էլ ունեն իրենց ապրելու տարբեր պայմաննե­րը։

Կենդանիների աշխարհն անկրկնելի է:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Կենդանիների միջև ի՞նչ տարբերություններ կան: Բերեք օրինակներ:

Մի քանի կենդանիներ ապրում են ցամաքում, մյուսները ջրում օդում։ Տարբերվում են չափերով, տեսքով, սնվելու միջոցներով (բուսական,կենդանական):Փիղ, վագր, առյուծ-ապրում են ցամաքում: Շնաձուկ, կետ, դելֆին-ապրում են ջրում:

• Ինչո՞վ է պայմանավորված կենդանիների բազմազանությունը:

տարբեր միջավայրերով

• Ի՞նչ է ֆաունան:

կենդանիների աշխարհ

• Գիտե՞ք, թե որ կենդանիներն են տալիս ձու, բուրդ, կաթ, միս:

ձու-թռչուններ
բուրդ-ոչխար
կաթ-այծ,կով
միս-կով, հավ, ոչխար, խոզ