Month: March 2024

ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ ԽՈՆԱՎՈՒԹՅՈՒՆԸ: ՄԱՌԱԽՈՒՂ ԵՎ ԱՄՊԵՐ

Մթնոլորոտի խոնավությունը: Աշխարհագրական թաղանթի բոլոր ո­լորտներում, այդ թվում և մթնոլորտում, միշտ ջուր կա: Մթնոլորտում ջուրն առաջանում է Երկրի մակերևույթի տարբեր մասերից կատարվող գոլոր­շացման շնորհիվ:

Գոլորշացումը տեղի է ունենում ջրային ավազաններից, հողից, բույսե­րից և այլն: Այս պրոցեսն ընթանում է միշտ, բայց տարբեր չափով: Ինչքան տվյալ մակերևույթը շատ է տաքանում Արեգակից, այնքան գոլորշացումը մեծ է:

Այսպիսով՝ ջերմաստիճանը բարձրանալիս ավելանում է օդում առկա ջրային գոլորշիների քանակը: Սակայն այդ քանակը չի կարող անսահման մեծանալ: Յուրաքանչյուր ջերմաստիճանում գոյություն ունի գոլորշիների առավելագույն չափ:

Այն դեպքում, երբ օդում առկա գոլորշիների քանակը տվյալ ջերմաս­տիճանում հասնում է առավելագույնի և այլևս գոլորշիների նոր քանակ չի կարող ընդունել, գոլորշին համարում են հագեցած: Օդը գոլորշիներով հա­գենալուց հետո առաջանում են տեղումներ:

Ջրային գոլորշիներ պարունակող օդն անվանում են խոնավ: Օդը բնութագրում են բացարձակ և հարաբերական խոնավություններով։

Սակայն բացարձակ խոնավությունը դեռես չի բնութագրում օդի չոր կամ խոնավ լինելու իրական չափը: Դա կախված է ջերմաստիճանից: Օդի խոնավությունը առավել հստակ բնութագրվում է հարաբերական խոնավությամբ, որր ցույց է տալիս, թե տվյալ ջերմաստիճանում ջրային գոլորշին որքա՞ն է մոտ հագեցած լինելուն:

Հարաբերական խոնավությունը չափում են խոնավաչափ կոչվող սարքով: Առավել կիրառականը մազային խոնավաչափն է, որի աշխատանքը հիմնված է խոնավության նկատմամբ մազի զգայնության վրա. խոնավությունից մազը երկարում է, չորանալիս՝ կարճանում: Այդ փոփոխությունը հաղորդվում է սարքի սլաքին, որր ցույց կտա հարաբերական խոնավության համապա­տասխան արժեքը:

Մառախուղ և ամպեր: Երբ օդն սկսում է հագենալ ջրային գոլորշիներով, և ջերմաստիճանը նվազում է, մթնոլորտում գտնվող ջրային գոլորշիներր խտանում են, ինչի հետևանքով առաջանում են մառախուղ և ամպ: Դրանք երկուսն էլ ջրի մանր կաթիլների կուտակում­ներ են. ամպը՝ Երկրի մակերևույթից բարձր շերտերում, իսկ մառախուղը՝ Երկրի մակերևույթին մոտ:

Մառախուղն առաջանում է ուշ երեկոյան կամ վաղ առավոտյան, երբ օդի ջերմաստիճանը կտրուկ նվազում է, ջրային գոլորշիները, սառչելով, այլևս չեն կարողանում բարձրանալ և կուտակվում են երկրամերձ շերտում:

Մեծ մասամբ մառախուղը ձևավորվում է ջրային ավազաններին մոտ: Երբեմն ձմռանը մառախուղներ դիտվում են նաև Երևանում:

Ամպերը տարբերակում են ըստ իրենց արտաքին տեսքի և բարձրութ­յան: Կան ամպերի տասնյակ տեսակներ, սակայն առանձնացնում են երեք հիմնական խումբ՝ կույտավոր (առաջացնում են տեղատարափ անձրև ու կարկուտ), շերտավոր (առաջացնում են մանրամաղ անձրև կամ ձյուն) և փետրավոր (տեղումներ չեն առաջացնում):

Ամպերը մեծ ազդեցություն են թողնում օդի ջերմաստիճանի ձևավորման վրա: Հատկապես ամռանը, ամպամած օրերին, ցերեկը ջերմաստի­ճանն ավելի ցածր է, քան անամպ օրերին, որովհետև ամպերը փակում են Արեգակի ճառագայթների ճանապարհը: Գիշերային ժամերին հակառակը՝ ամպամած օրերին ավելի տաք է, քանի որ ամպերը ծածկոցի դեր են կատարում՝ պահելով ցերեկային ժամերին Երկրի մակերևույթի ձեռք բե­րած ջերմությունը:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1.Ե՞րբ է օդը համարվում ջրային գոլոշիներով հագեցած:

ջերմաստիճանը բարձրանալիս ավելանում է օդում առկա ջրային գոլորշիների քանակը

2․ Ի՞նչ է օդի բացարձակ խոնավությունը:

Բացարձակ խոնավությունը օդի մեջ ջրի պարունակության քանակն է։

3․ Ի՞նչ է բնութագրում օդի հարաբերական խոնավությունը:

Հարաբերական խոնավությունը ցույց է տալիս օդի մեջ ջրի պարունակության ինչքան մոտիկ է հագեցած լինելու։

4․ Ի՞նչ է խոնավաչափը, ի՞նչ սկզբունքով է աշխատում:

Խոնավաչափի աշխատանքը հիմնված է խոնավության նկատմամբ մազի զգայնության վրա. խոնավությունից մազը երկարում է, չորանալիս՝ կարճանում: Այդ փոփոխությունը հաղորդվում է սարքի սլաքին, որը ցույց կտա հարաբերական խոնավության համապա­տասխան արժեքը:

5․ Ի՞նչ տարբերություն կա ամպի ու մառախուղի միջև:

Ամպը գտնվում է երկրի մակերևույթից բարձր շերտերում, իսկ մառախուղը գտնվում է երկրի մակերևույթի մոտ

6․ Թվարկեք և բնութագրեք ամպերի տեսակները:

Կա 3 տեսակ՝ կույտավոր, որը առաջացնում են տեղատարափ անձրև ու կարկուտ, շերտավոր, առաջացնում են մանրամաղ անձրև կամ ձյուն և փետրավոր, որը ոչ մի տեղում չի առաջացնում:

Եղանակ, դրա տիպերը: Հաճախ օրվա ընթացքում դուք կարող եք ա­կանատես լինել մթնոլորտի վիճակի փոփոխություններին. երկինքն ամ­պում է, անձրև է թափվում, օրը ցրտում է, կամ էլ հակառակը՝ ամպերը ցրվում են, անձրևը դադարում է, երևում է արևը, օրը տաքանում է: Մթնոլորտում դիտված այդ վիճակն անվանում են եղանակ:

Եղանակը կախված է օդի ջերմաստիճանից, ճնշումից և խոնավությու­նից: Դրանք իրար հետ սերտ կապված են, և որեէ մեկի փոփոխությունից փոխվում են մյուսները և ամբողջ եղանակը։

Քանի որ երկրագնդի տարբեր մասերում ջերմաստիճանը, ճնշումը և խոնավությունը միշտ տարբեր են, հետևաբար՝ եղանակը նույնպես տար­բեր տեղերում տարբեր է: Ամեն օր հեռուստատեսային, ինչպես նաև՝ համացանցային կայքերի տեղեկատվությունը եղանակի մասին նույնպես վկայում են, որ, իրոք, Երկրի տարբեր վայրերում նույն պահին եղանակները տարբեր են և հաճախ են ենթարկվում փոփոխության:

Սակայն այդ փոփոխություններն ամենուրեք նույն հաճախությամբ չեն դիտվում: Օրինակ՝ հասարակածում մշտապես տաք է ու խոնավ, իսկ բևեռային շրջաններում ցուրտ է ու չոր:

Երկրագնդի միջին լայնություններում, որտեղ գտնվում է նաև մեր հանրապետությունը, եղանակների փոփոխությունը տեղի է ունենում ըստ տարվա սեզոնների: Գարունն անձրևային է ու մեղմ, ամառը չոր է ու շոգ, աշունն արևոտ է, չափավոր տաք ու քիչ տեղումներով, իսկ ձմեռը՝ ցուրտ:

Եղանակի կանխատեսում: Եղանակի հնարավոր փոփոխությունները մեծ ազդեցություն ունեն մարդու գործունեության տարբեր ոլորտների վրա: Դրանով է պայմանավորված գյուղատնտեսական և այլ աշխատանքների, ճանապահորդությունների անվտանգությունը:

Այդ նպատակով անհրաժեշտ է նախօրոք իմանալ եղանակի սպասվող փոփոխությունները, այսինքն՝ կատարել եղանակի կանխատեսում: Եղանակը կանխատեսել՝ նշանակում է վաղօրոք իմանալ տվյալ վայ­րում սպասվող եղանակային փոփոխությունները։ Որպեսզի մարդիկ իմանան, թե ինչպիսի  եղանակներ են բնորոշ իրենց տարածաշրջանին, օդերևութաբանական կայաններում կատարում են ե­ղանակի դիտումներ: Եղանակի դիտումներ կատարել՝ նշանա­կում է ամեն օր մի քանի անգամ չափել օդի ջերմաստիճանը, ճնշումը, խոնավությունը, որոշել քամու շարժման ուղղությունը, արագությունը և այլն:

Եղանակի կանխատեսումները չափազանց կարևոր են օդագնացու­թյան, ծովագնացության, ցամաքային տրանսպորտի, գյուղատնտեսու­թյան, զբոսաշրջության և այլ ոլորտների համար:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ է եղանակը:

երկինքն ամ­պում է, անձրև է թափվում, օրը ցրտում է, կամ էլ հակառակը՝ ամպերը ցրվում են, անձրևը դադարում է, երևում է արևը, օրը տաքանում է: Մթնոլորտում դիտված այդ վիճակն անվանում են եղանակ:

• 2 .Ինչո՞ւ երկրագնդի տարբեր մասերում տարբեր եղանակ է:

        Քանի որ երկրագնդի տարբեր մասերում ջերմաստիճանը, ճնշումը և խոնավությունը միշտ տարբեր են, հետևաբար՝ եղանակը նույնպես տար­բեր տեղերում տարբեր է:

• 3. Ի՞նչ է նշանակում եղանակի կանխատեսում: Ինչո՞ւ է դա անհրաժեշտ:

 Եղանակը կանխատեսել՝ նշանակում է վաղօրոք իմանալ տվյալ վայ­րում սպասվող եղանակային փոփոխությունները։

Եղանակի կանխատեսումները չափազանց կարևոր են օդագնացու­թյան, ծովագնացության, ցամաքային տրանսպորտի, գյուղատնտեսու­թյան, զբոսաշրջության և այլ ոլորտների համար:

Выберите одну или две темы, найдите информацию и подготовьте презентацию или фильм по теме.

Темы:

•  Как празднуется Пасха в разных странах?
•  Пасхальные традиции Армении.
•  Как праздновали Пасху на Руси?
•  Символ Пасхи – яйцо. Что ознaчает пасхальное яйцо?
•  Традиционные пасхальные блюда.
•  Способы окрашивания яиц.
• Как покрасить яйца на Пасху: 15 ярких способов Крашеные куриные яйца — непременный атрибут празднования Пасхи. Разберёмся, как возникла эта традиция, когда красить яйца и что можно придумать кроме традиционной варки в луковой шелухе. Вдохновляйтесь нашей подборкой: будем делать космические яйца, яйца-смайлы, дизайнерские, «от Тиффани» и даже яйца для Матери драконов.  119055  28 Почему на Пасху красят яйца Традиция дарить друг другу яйца на Пасху несёт в себе глубокое символическое значение. По преданию, камень, которым закрыли гробницу Иисуса Христа, имел очертания яйца. Для христиан пасхальное яйцо — это напоминание о Воскресении Иисуса Христа, а красный цвет, в который чаще всего окрашивают яйца, символизирует страдания. Когда красить яйца на Пасху Тянуть до последнего момента — плохая идея. В соответствии с церковными традициями красить яйца нужно накануне Пасхи, в Чистый четверг. В 2022 году Пасху отмечают 24 апреля, а Чистый четверг придётся на 21 апреля. Впрочем, понедельник, вторник и среда Страстной недели (заключительные 6 дней поста) тоже подойдут. Главное, не в Великую пятницу и не в Великую субботу. Как красить яйца на Пасху Из-за химических свойств некоторых красителей мы разделили популярные способы покраски на две группы: для яиц, которые после покраски можно употреблять в пищу, и для яиц, которые будут использоваться только в качестве декоративного элемента. Для еды Украшайте и подавайте к столу. 1. Луковая шелуха Самый простой способ покрасить яйца, многим известный с детства. Сначала проварите большое количество луковой шелухи в воде и дайте отвару настояться, и только потом варите в нём яйца. Так цвет получится более ярким. 2. Оттиски растений Усовершенствованный способ варки в луковой шелухе, для которого вам понадобятся листики и веточки растений. Красиво смотрятся даже обычные петрушка и укроп. Чтобы они не крошились, замочите их в прохладной воде. Приложите лист к сырому яйцу и закрепите с помощью капрона (подойдут старые капроновые колготки), завяжите ниткой, чтобы не сползло. Варите в луковом отваре. 3. Кружевные яйца Ещё проще — оберните яйцо в кусочек фактурного кружева перед варкой, натяните ткань и завяжите ниткой. 4. Декупаж салфетками Понадобятся салфетки с красивыми узорами. Вместо клея, который непригоден в пищу, используйте яичный белок. Вырежьте узор из салфетки, приложите к поверхности, промажьте белком с помощью кисти. 5. Мраморные яйца В разведённый согласно инструкции краситель добавьте столовую ложку растительного масла и столько же уксуса, размешайте. Поместите в раствор сваренные яйца белого цвета. Из-за масла яйца окрасятся неравномерно. Достаточно выдержать около 4 минут. Чтобы получить более сложные рисунки, сделайте раствор более концентрированным или увеличьте время до 10—15 минут. 6. В стиле Тиффани Перед тем, как окунуть варёные яйца в краситель, наклейте круглые наклейки. Они должны быть фольгированными или пластиковыми, бумажные могут размокнуть. Если не найдёте такие, используйте двусторонний скотч. А чтобы получить модный оттенок, смешайте синий и зелёный красители. Выдерживайте яйцо одну-две минуты. 7. Эффект омбре Чтобы создать эффект плавного перехода цвета, положите яйцо в половник и опустите в красящий раствор почти целиком. Затем постепенно приподнимайте яйцо вверх, чтобы оно прокрашивалось от светлого оттенка к тёмному. Переход получится более плавным, если постоянно слегка приподнимать и опускать яйцо. Вся процедура займёт около 3—5 минут. Не для еды Некоторые креативные способы покраски не подходят для яиц, которые вы планируете съесть. Всё дело во вредных веществах, которые содержатся в определенных красителях и не предназначены для употребления в пищу. Соблюдайте меры предосторожности. 1. Золотые яйца Художественная поталь, похожая на золотистую фольгу, используется во многих декоративных работах. Купить её можно в художественных магазинах. Такой узор красиво смотрится как на белых, так и на предварительно окрашенных яйцах. Можно также полностью покрыть яйца поталью. 2. Космические яйца Налейте в контейнер воду комнатной температуры, наденьте перчатки. Вылейте лак для ногтей синего или фиолетового цвета, можно нескольких цветов. Перемешайте палочкой, чтобы получился мраморный эффект. Погрузите яйцо в раствор, повращайте. Выньте щипцами, высушите. 3. Яйца в стиле дудлинг Эффектные узоры в стиле дудлинг можно нанести обычным перманентным маркером или фломастером. 4. Яйца-смайлы Жёлтый пищевой краситель плюс маркеры. Очень просто и весело. 5. Пасхальный кролик Кроличьи ушки вырезаем из бумаги, крепим на клей. Цветочную корону делаем из стеблей с цветками, концы связываем ниткой. 6. Шелковое окрашивание Понадобится шёлковая ткань или, например, старый шёлковый галстук с красивым рисунком. Берём сырые яйца белого цвета (так рисунок получится ярче). Разрезаем ткань на небольшие кусочки, оборачиваем каждое яйцо, закрепляем нитками. Варим в воде с добавлением уксуса
•  

Ես իմ անուշ Հայաստանի արևահամ բարն եմ սիրում,
Մեր հին սազի ողբանվագ, լացակումած լարն եմ սիրում,
Արնանման ծաղիկների ու վարդերի բույրը վառման,
Ու նաիրյան աղջիկների հեզաճկուն պա՛րն եմ սիրում։

Սիրում եմ մեր երկինքը մուգ, ջրերը ջինջ, լիճը լուսե,
Արևն ամռան ու ձմեռվա վիշապաձայն բուքը վսեմ,
Մթում կորած խրճիթների անհյուրընկալ պատերը սև,
Ու հնամյա քաղաքների հազարամյա քա՛րն եմ սիրում։

Ո՛ւր էլ լինեմ — չե՛մ մոռանա ես ողբաձայն երգերը մեր,
Չե՜մ մոռանա աղոթք դարձած երկաթագիր գրքերը մեր,
Ինչքան էլ սո՜ւր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր —
Էլի՛ ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան — յա՛րն եմ սիրում։

Իմ կարոտած սրտի համար ո՛չ մի ուրիշ հեքիաթ չկա․
Նարեկացու, Քուչակի պես լուսապսակ ճակատ չկա․
Աշխա՛րհ անցի՛ր, Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա․
Ինչպես անհաս փառքի ճամփա՝ ես իմ Մասիս սա՛րն եմ սիրում։

Առաջադրանքներ

• Դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրի’ր:
  
  Արևահամ- Շատ քաղցր՝ անուշ
  բար- Պտուղ
  սազ- Պղնձե լարերով արևելյան երաժշտական գործիք
  ողբանվագ- Ողբի՝ սգո երաժշտություն նվագող
  լացակումած- Արցունքոտ, արտասվախառն
  արնանման- արյան նման
  նաիրյան- հայկական
  հեզաճկուն – Հեզ և ճկուն, հեզորեն՝ մեղմորեն ճկուն
  ջինջ – պարզ, մաքուր, անապական
  լուսե – լույսից կազմված, լուսեղեն
  վիշապաձայն – Վիշապի ձայնով, վիշապի ձայն ունեցող՝ հանող
  վսեմ – բարձրագույն
  ողբաձայն- Ողբի ձայն
  երկաթագիր- Հայերեն գրերի հին ձևը, որ նման է այժմյան տպագրական գլխագրերին
  քուչակ-հայ աշուղ-երգիչ
  անհաս- չհասնող
• Կարդա’ բանաստեղծությունը` դուրս գրելով մակդիրները:
  Արևահամ, ողբանվակ, հեզաճկուն, վիշապաձայն, անհյուրընկալ, հնամյա, ողբաձայն:
• Դուրս գրիր այն բառերը, որոնք միայն այս բանաստեղծության մեջ հանդիպեցիր: Փորձիր բացատրել:
  
  Ողբանվագ, հեզաճկուն, վիշապաձայն, ողբաձայն, արնավառ, լուսապսակ:
  
  
• Առանձնացրու քեզ առավել դուր եկած քառատողը:
  
  Ո՛ւր էլ լինեմ — չե՛մ մոռանա ես ողբաձայն երգերը մեր,
  Չե՜մ մոռանա աղոթք դարձած երկաթագիր գրքերը մեր,
  Ինչքան էլ սո՜ւր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր —
  Էլի՛ ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան — յա՛րն եմ սիրում։
• Դուրս գրիր մի քանի բառակապակցություն և դրանցով նախադասություններ կազմիր:
  
  Ո՛ւր էլ լինեմ-Ուր էլ լինեմ ես  իմ  հայրենիքը  և  իմ  մայրենի  լեզուն  չեմ   մոռանա։
  Իմ անուշ Հայաստանի-Իմ անուշ Հայաստան  մնա  կանգուն։
  Արարատի նման ճերմակ-Արարատի նման ճերմակ   գագաթ   չկա։
• Ընդգծված բառերը փոխարինիր հոմանիշ բառերով: Ի՞նչ փոխվեց. դիտարկիր:
  
  բույր — բուրմունք, հոտ
  ջինջ — պարզ, մաքուր, հստակ, վճիտ
  ողբաձայն — Վշտալի, շատ տխուր, տխրությամբ
  ճերմակ — շատ սպիտակ, ձյունագույն
• Համացանցում փնտրիր և առանձնացրու Մարտիրոս Սարյանի նկարներից մեկը, որն առավել համապատասխանում է բանաստեղծության նկարագրությանը:

Բառերը (բառաձևերը) ճի՛շտ դասավորիր և վերականգնի՛ր նախադասությունները:
ա) չտնկես ունեցվածքին Ուրիշի աչք:
Ուրիշի ունեցվածքին աչք չտնկես։
բ) ես հոր չեմ մոռանա Իմ պատվիրանը:
Իմ հոր պատվիրանը ես չեմ մոռանա։
գ) ձեր հետ պսակե՛ք Գնացեք զավակներին իրար:
Գնացեք ձեր զավակներին իրար հետ պսակեք։
դ) արտի էլ դնում են Ոսկի արտ անունն:
Արտի անունն էլ դնում են Ոսկի արտ։

• Տրված մասերը միացնելով՝ ամբողջացրո՛ւ նախադասությունները:
  ա) Աչքդ լույս լինի, ա) ելք չեն գտնում:
  Աչքդ լույս լինի, մի պղինձ ոսկի դուրս եկավ:
  բ) Հարևանների միջև լեզվակռիվ է սկսվում,ելք չեն գտնում:
  բ) մի պղինձ ոսկի դուրս եկավ:
  Հարևանների միջև լեզվակռիվ է սկսվում,
  գ) Բարի անունն ավելի երկար
  է ապրում,
  գ) հարսանիք են անում:
  Բարի անունն ավելի երկար է ապրում, քան չար անունը:
  դ) Երեք օր, երեք գիշեր դ) քան չար անունը:
  Երեք օր, երեք գիշեր, հարսանիք են անում:
• Թագավոր, ոսկի, հարևան բառերով նախադասություննե՛ր կազմիր:
  Թագավորը հրամայեց սպանել բոլոր թշնամիներին։
  Ես երեկ ոսկի վզնոց գտա փողոցից։
  Մեր հարևանները շատ լավ ու բարի մարդիկ են։
• Հետևյալ օրհնանքներից ո՞րն է համապատասխանում հեքիաթի բովանդակությանը:
  Կյանքդ ջրի նման երկարի:
  Ուր գնաս, կանաչ բուսնի:
  Թող բարի անունդ երկար հիշվի:

Լրացուցիչ աշխատանք

• Ընդարձակի՛ր համառոտ նախադասությունները:
  ա) Նավը լողում է բաց ծովում: գ) Այս հրաշք զանգակածաղիկը կապույտ է:
  բ) Ճնճղուկը կտցահարում է իր բնում: դ) Այս երկու ընկերները հաշտ են:
• Տրված բառերով կազմի՛ր ընդարձակ նախադասություններ:
  ա) Վրաստան, մայրաքաղաք, Թբիլիսի:
  Վրաստանի մայրաքաղաքը Թբիլիսին է։
  բ) խոտ, իջնել, արտույտ, վրա, կանաչ:
  Արտույտը իջավ կանաչ խոտի վրա։
  գ) ճանաչել, փորձանք, լավ, մեջ, ընկեր:
  Լավ ընկերոջը փորձանքի մեջ են ճանաչում։
• Պարզ նախադասությունները միավորի՛ր և դարձրո՛ւ բարդ:
  ա) Լույսը բացվեց և արևը փայլեց երկնքում:
  բ) Ես ուզում եմ,որ խաղաղությունը գոտևորի մոլորակը:
  գ) Կարենը սահում է չմուշկներով և կարողանում է սպորտային պար պարել:
  դ) Մասրենու վրայի ձյունը հալվում է և հուլունք դարձած կաթկթում է հողին:
• Տրված մասերը միացնելով՝ ամբողջացրո՛ւ առած-ասացվածքները:
  ա) Եղբայրը կարող է ընկեր չլինել, ա) ասում է՝ խակ է:
  բ) Աղվեսի բերանը խաղողին չի
  հասնում,
  բ) բայց ընկերը միշտ եղբայր է:
  գ) Անձրևից փախան, գ) վախեցի՛ր մարմանդ գետից:
  դ) Մի՛ վախենա վարար գետից, դ) կարկուտի տակ ընկան:
  ե) Մի գիժ քար գցեց հորը, ե) չհասկացողին՝ հազար ու մին:
  զ) Հասկացողին մին ասա, զ) քառասուն իմաստուն չկարողացան հանել:

Եղբայրը կարող է ընկեր չլինել, բայց ընկերը միշտ եղբայր է:

Աղվեսի բերանը խաղողին չի հասնում,ասում է՝ խակ է:

Անձրևից փախան,կարկուտի տակ ընկան:

Մի՛ վախենա վարար գետից, վախեցի՛ր մարմանդ գետից:

Մի գիժ քար գցեց հորը, քառասուն իմաստուն չկարողացան հանել:

Հասկացողին մին ասա, չհասկացողին՝ հազար ու մին:

1. Прочитайте сочетания слов. Выпишите в один столбик одушевлённые, а в другой — неодушевлённые. Определите их род.

Воробьиное гнездо, крутой берег, крупная рыба, длинное письмо, садовая дорожка, лунный свет, сказочная страна, трусливый заяц, больное сердце, многоэтажный дом, дорожное движение, синее небо, прозрачное озеро.

Воробьиное гнездо     муж.род                                 крупная рыба  жен.род

крутой берег     муж.род                                           трусливый заяц  муж.род                                     

длинное письмо      муж.род                                     больное сердце сред.род

садовая дорожка  жен.род

лунный свет  муж.род 

сказочная страна   жен.род

многоэтажный дом  муж.род                                     

дорожное движение   сред.род

синее небо   муж.род                                     

прозрачное озеро  муж.род                                     

2.Впишите в слова пропущенные окончания.

Железная  дверь, широкаяа  площадь, яркий огонь, огромный  камень,  космический     корабль, крупная  соль, золотая осень, хорошая память, холодная  январь, дикий  зверь, жареный картофель.

3.Прочитайте. Найдите близкие по значению слова и выпишите парами. Определите их род.

Букварь- азбука муж.род,  буря- вьюга  жен.род, век- столетие муж.род, воин- солдат муж.род, ливень- дождь  муж.род, мелодия- мотив жен.род, торжество-,  праздник муж.род, ребус- загадка жен.род, гнев- негодование муж.род, .

С некоторыми из них устно составьте предложения.

4.Прочитайте и озаглавьте текст. Запишите ответы на вопросы.

Раньше я любил долго валяться в постели. Поэтому не успевал толком делать уроки. А тут приехал из Южной Америки дядя Костя. Он привёз большого красивого попугая. Наш дядя подарил этого попугая нам. И вот сестра научила его кричать по утрам: «Лентяй, вставай, аор—р—ра, пор—р—ра, уже девятый час утра!» И так у птички забавно получалось, что я просыпался, мигом вскакивал и смеялся.

Откуда приехал дядя Костя? из Южной Америки

Какой подарок он сделал детям? Подарил попугая

Каким был попугай? Большой  красивый

От чего просыпался мальчик? От крика попугая

5.Спишите, раскрывая скобки, вставляя пропущенные буквы и дописывая окончания.

Наступил холодный  октябрь. На  улице грустно и пусто. Ветер с силой  налетает на деревья и          с рывает последние листья. Сверкнул слабый луч солнца. Но это была печальная улыбка осени. Вот ийполил сильный дождь . Берёзовая роща  промокла от дождя. Мы развели костёр. Весело

 запласал рыжый огонь.

6.Прочитайте слова, выпишите их в два столбика /мн. и ед. число/:

Тучи                                           дерево

 звёзды                                       лист

 ласточки                                     ромашка

 облака                                        ясность

 одуванчик                                    ветер

  встречи,                                      одуванчик

  капли,                                         стакан

                                                      яблоко

                                                      мороз