Month: October 2025

1.Գտեք ABC անկյան կից անկյունը, եթե՝

ա) ∠ABC = 111աստիճան

180-111=69^o

բ) ∠ABC = 91 աստիճան

180-91=89^o

գ) ∠ABC = 15 աստիճան 20 րոպե :

179^o 60՛ — 15^o 20՛ = 164^o 40՛

2. Կից անկյուններից մեկը ուղիղ է: Սու՞ր, ուղի՞ղ, թե՞ բութ է մյուս անկյունը: Գծագիրը ցույց տուր։

Ուղիղ

3. Արդյոք ճշմարի՞տ է հետևյալ պնդումը. եթե կից անկյունները հավասար են, ապա դրանք ուղիղ անկյուններ են: Գծագիրը ցույց տուր։

Այո

4. Տրված են երկու հավասար անկյուններ: Հավասա՞ր են, արդյոք դրանց կից անկյունները: Գծագիրը ցույց տուր։

Այո

5. Երկու հակադիր անկյունների աստիճանային գումարը 100 աստիճան է։ Գտեք յուրաքանչյուր անկյան աստիճանային չափը։

100/2=50^o

6. Երկու կից անկյուններից մեկը մեծ մյուսից 40 աստիճանով։ Գտեք յուրաքանչյուր անկյան աստիճանային չափը։

180-40=140^o
140/2=70^o
70+40=110^o
I անկյուն = 70^o
II անկյուն = 110^o

7. Երկու կից անկյուններից մեկը հարաբերում է մյուսին ինչպես 1:8: Գտեք յուրաքանչյուր անկյան աստիճանային չափը։

1+8=9
180/9=20^o
20*8=160^o
I անկյուն = 20^o
II անկյուն = 160^o

8. Նայելով նկարին գտեք <1+<2+3-ը։

9. Նայելով նկարին գտեք․
ա) <1-ը․ եթե <2=120 աստիճան է
բ) <3-ը․ եթե <1=60 աստիճան է
գ) <2-ը, եթե այն երկու անգամ մեծ է <1-ից
դ) նշված բոլոր անկյունները, եթե <2-ը մեծ է <1-ից 60 աստիճանով։

ա) <1 = 180-120 = 60^o
բ)  = 60^o
գ) <2 = 60*2 = 120^o

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ

Բիայնիլի-Ուրարտու – Վանի թագավորության հին անվանումներն են։ «Բիայնիլի»-ն այն անվանումն է, որով թագավորությունը կոչվում էր ներսում (ինքնանվանում), իսկ «Ուրարտու»-ն՝ ասորեստացիների կողմից տրված անունն է։

Տուշպա – Վանի թագավորության մայրաքաղաքը, որը կառուցվել է Վանի լճի ափին՝ Վանա բերդի վրա։ Այսօր այն գտնվում է Վանի քաղաքում (Թուրքիայի տարածքում)։

Սալմանասար III – Ասորեստանի թագավոր (մ.թ.ա. IX դար), որն առաջին անգամ իր արձանագրություններում հիշատակում է Ուրարտուն՝ որպես հզորացող պետություն։

Սարդուրի I – Վանի թագավորության առաջին հզոր արքան (մ.թ.ա. մոտ 830–825 թթ.)։ Նա համարվում է Տուշպայի հիմնադիրը և Վանի թագավորության կազմակերպիչը։

Իշպուինի – Սարդուրի I-ի որդին, շարունակեց հոր գործը, ամրապնդեց պետական իշխանությունը, տարածեց պետական կրոնը՝ Խալդի աստծո պաշտամունքը։

Մենուա – Իշպուինիի որդին, հայտնի է որպես խոշոր շինարար, կառուցեց ոռոգման հսկայական ջրանցքներ (օր.՝ Մենուայի ջրանցքը), ամրացրեց երկիրը և ընդարձակեց սահմանները։

Երկաթի դար – Պատմական ժամանակաշրջան, երբ մարդիկ սկսեցին լայնորեն օգտագործել երկաթը՝ զենքերի, գործիքների, շինարարության համար։ Դա բերեց տնտեսության, գյուղատնտեսության և ռազմական գործի զարգացման։

Սեպագիր – Գրության հին ձև, երբ նշանները փորագրվում էին կավե կամ քարե տախտակների վրա սեպաձև նշաններով։ Ուրարտուն օգտագործեց այս համակարգը իր արձանագրություններում։

Վերափոխություն – Կառավարման, տնտեսական, կրոնական կամ ռազմական համակարգում կատարվող փոփոխություններ, որոնք նպատակ ունեին ամրապնդել պետությունը և առաջ մղել զարգացումը։

Ա2 | Հիմնական գաղափարներ

ա. Ե՞րբ է ստեղծվել Վանի թագավորությունը։ Ի՞նչ այլ անուններով է այն հայտնի։
Վանի թագավորությունը (Բիայնիլի կամ Ուրարտու) ստեղծվել է մ.թ.ա. IX դարի սկզբին։ Այն հայտնի է նաև որպես Բիայնիլի, իսկ Ասորեստանի աղբյուրներում կոչվում է Ուրարտու։

բ. Ի՞նչ դեր ուներ երկաթը թագավորության կյանքում։
Երկաթը կարևոր դեր ուներ Վանի թագավորության տնտեսական և ռազմական հզորացման գործում։

• Երկաթից պատրաստվում էին ամուր գործիքներ և գյուղատնտեսական սարքեր՝ բարձրացնելով բերքատվությունը։
• Զենքերի ամրությունը հնարավորություն էր տալիս հաղթել թշնամիներին և ընդլայնել սահմանները։
• Երկաթի մշակումը բերեց արհեստների և առևտրի զարգացման՝ հիմք դնելով հզոր տնտեսության։

գ. Ի՞նչ միջոցներ ձեռնարկեցին Վանի արքաները երկիրը միավորելու և կայունացնելու համար։
Վանի արքաները՝ Սարդուրի I, Իշպուինի և Մենուան՝

• Կազմակերպեցին ուժեղ կենտրոնացված կառավարություն։
• Ստեղծեցին հզոր բանակ և ամրոցների համակարգ։
• Մշակեցին միասնական կրոն՝ Խալդի աստծո պաշտամունքով։
• Կառուցեցին ոռոգման և ճանապարհների հսկայական համակարգեր։
• Ներառեցին նվաճված ցեղերին պետական կառույցի մեջ՝ ապահովելով միասնականություն։

Նպատակն էր՝ ստեղծել կայուն, հզոր և պաշտպանունակ պետություն՝ հակակշռելու Ասորեստանին։

Քննադատական մտածողություն

1. Վերափոխությունների նշանակությունը.

• Նոր մայրաքաղաքի հիմնում (Տուշպա)՝ դարձավ վարչական, տնտեսական և կրոնական կենտրոն։
• Բանակի զարգացում՝ ապահովեց պետության անվտանգությունը և տարածքային ընդլայնումը։
• Սեպագրերի ներմուծում՝ գրավոր օրենքներ, հիշատակություններ և պատմական տեղեկություններ պահպանվեցին։
• Կրոնի միասնականացում՝ ձևավորեց պետական գաղափարախոսություն և միավորեց տարբեր ցեղեր։

2. Ինչպես հաջողվեց Վանի արքաներին հակակշռել Ասորեստանին.

• Նրանց միավորեց ուժեղ կենտրոնացված իշխանությունը։
• Ստեղծեցին հզոր պաշտպանական ամրոցներ։
• Զարգացրին տնտեսությունը և ռազմական արտադրությունը (երկաթի շնորհիվ)։
• Ակտիվ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեցին հարևանների հետ։

Այս ամենը թույլ տվեց Ուրարտուին դառնալ տարածաշրջանի գլխավոր ուժերից մեկը։

3. Որ վերափոխությունն էր ամենակարևորը։
Կարելի է ասել՝ բանակի և ենթակառուցվածքների զարգացումը (օր.՝ Մենուայի ջրանցքը),
քանի որ դրանք ապահովեցին երկիրը հացով, ջրով և պաշտպանությամբ՝ հիմք տալով մնացած բարեփոխումներին։

УРОК 2

1. Зачеркните лишнее слово:

Семья, мама, брат, сестра, папа, дедушка, бабушка, лифт, дети.

Дом, стол, комната, кухня, сад, стул, лампа, кресло, собака, кошка, метро, семья, окно, мебель, шкаф.

Книга, журнал, кабинет, класс, студент, рыба.

Море, рыба, пальто.

Шкаф, пальто, юбка, платье, собака.

  2. Распределите слова из списка по родам: журнал, бабушка. дерево, дом. друг, яйцо, лампа, чайник, кресло, стол, дедушка, семья, школа, врач, журналист, студентка, вход, машина, компьютер, фото, карта, город, кино, море, рыба, собака, пальто, юбка, шкаф, стул, щенок, кухня. Подчеркните окончания.

 4. Отметьте правильный вариант:

 5. Отметьте правильный вариант:

1.Նշել Կարմիր ծովի մշտական բարձր ջերմաստիճանի և աղիության մի քանի պատճառ։

Գետերի գրեթե բացակայություն,Խիստ գոլորշացում,Կլիմայական պայմաններ

2.Ինչու՞ է Ատլանտյան օվկիանոսն ավելի աղի’համեմատած Խաղաղ օվկիանոսի հետ

Ատլանտյան օվկիանոսի վրա (հատկապես արևադարձային և մերձակվարտալային գոտիներում)
գոլորշիացումը շատ բարձր է, իսկ տեղումները՝ համեմատաբար քիչ։
Արդյունքում՝ ջուրը կորցնում է շատ հեղուկ, բայց աղերը մնում են, և աղիությունը բարձրանում է։Խաղաղ օվկիանոսում, հատկապես արևադարձային արևմտյան հատվածում,տեղումները շատ են,և գետերից մուտք գործող քաղցրահամ ջրի քանակը մեծ է։
Սա նոսրացնում է ջրի աղը։

3.Ինչպիսի՞ն է համաշխարհային օվկիանոսի մակերևույթին ջրի ջերմաստիճանն ավելի ցածր’քան հատակին։

Համաշխարհային օվկիանոսի մակերևույթի ջրի ջերմաստիճանը շատ ավելի ցածր է, քան հատակին, քանի որ արևի ճառագայթներն անցնում են միայն մակերեսով, իսկ ավելի խորը ջրերը տաքանում են ավելի դանդաղ և մնում են ավելի ցուրտ։

1/a

2.lives 3.do you like? 4.play 5.doesn’t like 6.gives 7. does your mother work? Yes,she does. 8.Do they write?No they don’t,9,I don’t get up

1/b

1.works,is working
2.am reading, don’t read
3.don’t watch,are watching
4.do your friends swim,are swimming
5.is he helping?no, he isn’t, he is having a shower

2/a

music, drama,Maths,English,Science,History,French,Geography,Technology

2/b

1. Ո՞ր դարաշրջանն է ընդգրկում հունական քաղաքակրթության սկիզբը, և ինչպե՞ս է այն կոչվում։
   Հին հունական քաղաքակությունը ձևավորվել է Բալկանյան թերակղզու հարավում՝ հիմնականում լեռնային, բայց զարգացած նավագնացությամբ ու անասնապահությամբ։ Կրետեի պետությունը մ.թ.ա. II հազարամյակում ամենալայն տարածվածն էր, բայց այն նվաճվեց աքայացիների կողմից։ Ք.ա. VIII-VI դարերում ձևավորվեցին փոքր քաղաք-պետություններ՝ պոլիսներ, որոնցից Աթենքը և Սպարտան էին ամենաուժեղները։
   Աթենքում Սոլոնի բարեփոխումներով հաստատվեց ժողովրդավարություն՝ քաղաքում բոլոր չափահաս տղամարդիկ մասնակցում էին կառավարմանը։ Սպարտայում իշխում էին երկու արքաներ, իսկ բնակչությունը բաժանված էր երկու դասի՝ սպարտիատներ և հելոտներ։ Սպարտացիներն ավելի շատ կենտրոնացած էին ռազմական պատրաստության վրա։
2. Ո՞վ է ստեղծել Կրետեի միասնական պետությունը: Ո՞րն էր մայրաքաղաքը:
   Ք.ա. III հազարամյակիվերջին դրանք միավորվեցին միասնական պետության մեջ: Դրա մայրաքաղաքը Կնոսոսն էր:
3. Հունական ո՞ր ցեղերը նվաճեցին Կրետեն:
   Ք.Ա XIIդարոմ երկրորդ կեսին Կրետե երթափանցեցին դորիացիները:
4. Թվարկի՛ր այն տարածքները, որտեղ հիմնվեցին հունական գաղութներ:
   Հունական գաղութներ հիմնվեցին Փոքր Ասիայի ափերին, Սև և Միջերկրական ծովերի ափերին, Իտալիայում և Սիցիլիայում։
5. Ի՞նչ է պոլիսը:
   Պոլիսը հին հունական անկախ քաղաք-պետություն էր։
6. Ու՞մ օրոք Աթենքը հասավ իր ծաղկման և հզորության գագաթնակետին։
   Աթենքը իր ծաղկման գագաթնակետին հասավ Պերիկլեսի օրոք։
7. Ո՞րն էր Ալեքսանդրի արևելյան արշավանքի ամենակարևոր ճակատամարտը։
   Ալեքսանդրի արշավանքի ամենակարևոր ճակատամարտը եղել է Գավգամելայի ճակատամարտը։
8. Ո՞րն էր Ալեքսանդր Մակեդոնացու ստեղծած տերության մայրաքաղաքը։
   Նրա տերության մայրաքաղաքն էր Բաբելոնը։
9. Ի՞նչ նոր քաղաքներ հիմնադրվեցին Ալեքսանդրի արշավանքի ժամանակ։
   Ալեքսանդրի արշավանքի ժամանակ հիմնվեցին բազմաթիվ նոր քաղաքներ, որոնք կոչվում էին Ալեքսանդրիա։
10. Ո՞վ և ե՞րբ է հիմնադրել հելլենիստական Եգիպտոսը: Ո՞րն էր դրա մայրաքաղաքը:
    Հելլենիստական Եգիպտոսը հիմնադրել է Պտղոմեոսը մ.թ.ա. 323 թ., մայրաքաղաքը՝ Ալեքսանդրիա։
11. Ո՞վ և ե՞րբ է հիմնադրել Սելևկյան տերությունը:
    Սելևկյան տերությունը հիմնադրել է Սելևկոսը մ.թ.ա. 312 թ.
12. Քո կարծիքով ինչո՞ւ Ալեքսանդրի մահից հետո նրա ստեղծած աշխարհակալ
    տերությունը արագորեն տրոհվեց:
    Ալեքսանդրի մահից հետո նրա տերությունը տրոհվեց, քանի որ չկար ուժեղ ղեկավար և նվաճած ժողովուրդները տարբեր էին լեզվով ու մշակույթով։
13. Թվարկի՛ր Ալեքսանդր Մակեդոնացու նվաճած երկրներն ու տարածքները:
    Ալեքսանդրը նվաճեց Փոքր Ասիան, Սիրիան, Պաղեստինը, Եգիպտոսը, Պարսկաստանը և Հնդկաստանի մի մասը։
14. Բացատրի՛ր «հելլենականություն» հասկացությունը:
    Հելլենականություն նշանակում է հունական մշակույթի տարածում և ազդեցություն նվաճված ժողովուրդների վրա։
15. Ալեքսանդրի տերության տարածքում ի՞նչ հելլենիստական պետություններ
    ստեղծվեցին։
    Ալեքսանդրի տերության տարածքում ստեղծվեցին Եգիպտոսի Պտղոմեոսյան, Սելևկյան և Մակեդոնական պետությունները։