1.Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները:
Նոր նյութերի առաջացում – սկզբնական նյութերը (ռեագենտները) փոխակերպվում են այլ նյութերի։
Քիմիական կապերի խզում և առաջացում – հին կապերը խզվում են, նորերը՝ ստեղծվում։
Էներգիայի փոփոխություն – ռեակցիայի ընթացքում էներգիա է անջատվում կամ կլանվում (էքզոթերմիկ, էնդոթերմիկ)։
Զանգվածի պահպանություն – փակ համակարգում ռեագենտների և արտադրանքների ընդհանուր զանգվածը նույնն է։
Ռեակցիայի արտաքին նշաններ – գազի անջատում, նստվածքի առաջացում, գույնի փոփոխություն, ջերմության կամ լույսի անջատում, հոտի փոփոխություն։
Շրջելի կամ անշրջելի լինել – որոշ ռեակցիաներ կարող են ընթանալ երկու ուղղությամբ, որոշները՝ միայն մեկ։
Ակտիվացման էներգիայի անհրաժեշտություն – ռեակցիան սկսելու համար հաճախ պահանջվում է որոշակի էներգիա։
2.Ի՞նչ է նյութը, ի՞նչ է մարմինը։
Նյութ – այն է, ինչից կազմված են մարմինները․ ունի որոշակի քիմիական կազմ և հատկություններ (օրինակ՝ ջուր, երկաթ, թթվածին)։
Մարմին – նյութից կազմված առանձին առարկա է, որն ունի ձև, չափեր և զանգված (օրինակ՝ ապակի, մեխ, քար)։
3.Թվարկե՛ք նյութի ֆիզիկական հատկություններ։
Նյութի ֆիզիկական հատկություններն են՝
Թափանցիկություն
Գույն
Հոտ
Համ
Ագրեգատային վիճակ (պինդ, հեղուկ, գազային)
Խտություն
Լուծելիություն
Եռման ջերմաստիճան
Հալման ջերմաստիճան
Էլեկտրահաղորդականություն
Ջերմահաղորդականություն
Կարծրություն
4.Ի՞նչ է խառնուրդը, և ինչպիսի՞ տեսակներ գիտես:
Հոմոգեն խառնուրդ (մեկատեսակ) – այն, որտեղ բաղադրիչները խառնված են միատեսակ, և աչքով տարբերել հնարավոր չէ։
- Օրինակ՝ ջուր և շաքար լուծույթը, օդը։
Հետերոգեն խառնուրդ (բազմատեսակ) – այն, որտեղ բաղադրիչները տեսանելիորեն տարբերվում են, և հնարավոր է առանձնացնել ֆիզիկական եղանակներով։
Օրինակ՝ ավազ և ջուր, սայլիկ և ջուր։
5.Նշի՛ր երկու մետաղական և երկու ոչ մետաղական տարր։
Մետաղական տարրեր – երկաթ (Fe), ոսկի (Au)
Ոչ մետաղական տարրեր – թթվածին (O), ազոտ (N)
6.Ի՞նչ է քիմիական տարրը։
Քիմիական տարր – դա նյութի այն տեսակն է, որը կազմված է հատուկ տեսակի ատոմներից և չունի ավելի պարզ նյութերի բաժանվելու հնարավորություն քիմիական եղանակով։
Օրինակ՝ ոսկին (Au) կազմված է միայն ոսկու ատոմներից, իսկ թթվածինը (O)՝ միայն թթվածնի ատոմներից։
7.Ի՞նչ է հարաբերական ատոմային զանգվածը:
Հարաբերական ատոմային զանգված (Ar) – դա ատոմի միջին զանգվածի հարաբերությունն է 1/12 մասի միջուկային քառադրյալնակի զանգվածի (C-12 աթոմի) հետ, առանց միավորների։
Հարաբերական ատոմային զանգվածը ցույց է տալիս, թե ատոմը որքանով է ծանր մեկ C-12 աթոմի զանգվածին համեմատ։
8.Ո՞ր նշաններն են օգտագործում հետևյալ տարրերի համար՝
թթվածին, նատրիում, ծծումբ, երկաթ։
Այս տարրերի քիմիական նշաններն են՝
Թթվածին – O
Երկաթ – Fe
Նատրիում – Na
Ծծումբ – S
9.Քանի՞ ատոմ կա CaCl₂ միացությունում։
Միացությունը՝ CaCl₂
Ատոմների քանակը կազմում է՝
Կալիում (Ca) → 1 ատոմ
Խլոր (Cl) → 2 ատոմ
Ընդհանուր ատոմների թիվը՝ 1 + 2 = 3 ատոմ
Պատասխան՝ 3 ատոմ
10.Ի՞նչ տարբերություն կա ֆիզիկական և քիմիական երևույթների միջև:
Ֆիզիկական երևույթ
- Փոխվում է նյութի ձևը, վիճակը կամ վիճակի ֆիզիկական հատկությունները,
- Քիմիական կազմը չի փոխվում,
- Օրինակ՝ ջրի եռում, սառույցի հալում, նյութի կտրում։
Քիմիական երևույթ
Օրինակ՝ երկաթի զոռան, հացի թխում, փայտի այրում։
Պատահում է նոր նյութերի առաջացում,
Փոխվում է նյութի քիմիական կազմը,
11.Ո՞ր հատկությունն է ֆիզիկական։
ա) այրման ունակությունը
բ) հալման ջերմաստիճանը
գ) ռեակցիայի արագությունը
դ) օքսիդացման աստիճանը
Ֆիզիկական հատկությունը ցույց է տալիս նյութի ֆիզիկական վիճակը կամ նրա ֆիզիկական հատկությունները, առանց քիմիական կազմը փոխելու։
Տրվածներից՝
- ա) այրման ունակությունը – քիմիական հատկություն
- բ) հալման ջերմաստիճանը – ֆիզիկական հատկություն
- գ) ռեակցիայի արագությունը – քիմիական հատկություն
- դ) օքսիդացման աստիճանը – քիմիական հատկություն
Պատասխան՝ բ) հալման ջերմաստիճանը
12.Ի՞նչ է ատոմը:
Ատոմ – այն նյութի ամենափոքր մասնիկն է, որը պահպանում է այդ նյութի քիմիական հատկությունները և բաղկացած է գործող միջուկից (նեյտրոններ + պրոտոններ) և էլեկտրոնային ամպից։
13.Ի՞նչ է պարզ նյութը:
Պարզ նյութ – դա նյութի այն տեսակն է, որը կազմված է հետինետական նույն տեսակի ատոմներից և չի կարող բաժանվել պարզ նյութերի քիմիական եղանակով։
Օրինակներ՝
- Մետաղական՝ ոսկի (Au), երկաթ (Fe)
- Ոչ մետաղական՝ թթվածին (O₂), ազոտ (N₂)
Կարճ ասած՝ պարզ նյութը կազմված է մեկ տեսակի ատոմներից։
14.Ի՞նչ է բարդ նյութը:
Բարդ նյութ – դա նյութ է, որը կազմված է երկու կամ ավելի տարբեր տարրերի ատոմներից, որոնք քիմիական կապերով միավորված են, և այն կարելի է բաժանել տարրերի՝ քիմիական եղանակով։
Օրինակներ՝
- Ջուր (H₂O) – ջրածնի և թթվածնի ատ ոմներ
- Աղ (NaCl) – նատրիումի և խլորի ատոմներ
բարդ նյութը կազմված է երկու կամ ավելի տարրերի համակցությունից։


Christmas Eve gastronomy2. Meals bursting with Christmas flavours and lots of sweet treatsChristmas is a time for lavish meals with family and friends. The most special night is 24th December, Christmas Eve, when restaurants and hotels offer extraordinary menus to celebrate it in a big way. The meals normally include several starters, for example, Ibérico ham, seafood and delicious cheeses, followed by dishes such as soups, roast meat, fish or stuffed turkey. And to finish, sweet treats and desserts, the true stars of the Christmas dinner table. Turron, marzipan, Spanish sweets, shortbread and naturally, Epiphany cake are all delicacies not to be missed. You can learn more about Christmas food in Spain in
Christmas lights © Left and centre: jcami / Right: Olivier Guiberteau3. Colourful Christmas lightsThe festive lights in Spain are a delight for children and adults alike. Cities like 