Author: gasparyan

Պատասխանել հարցերին

1.Բացատրե’լ հիմնական և անցումային ռասաների առաջացումը:

Մարդկության ռասաները ձևավորվել են երկար ժամանակի ընթացքում՝ տարբեր աշխարհագրական պայմանների ազդեցությամբ կլիմա, արևի ճառագայթում, միջավայր։

2.Ներկայացնե’ հիմնական ռասաների մարդաբանական կարեւոր հատկանիշները:

Եվրոպեոիդ ռասա Մոնղոլոիդ ռասա Նեգրոիդ ռասա

3.Ի՞նչ է <<ցեղը>>,<<ժողովուրդը>>,<<ազգը>>,<<լեզվախումբը>>,<<լեզվաընտանիքը>>:

Ցեղ – մարդկանց խումբ, որը ունի ընդհանուր ծագում և արտաքին հատկանիշներ

Ժողովուրդ – մարդկանց համայնք, որը ապրում է նույն տարածքում և ունի ընդհանուր մշակույթ

Ազգ – պատմականորեն ձևավորված կայուն համայնք՝ ընդհանուր լեզվով, մշակույթով և ինքնագիտակցությամբ

Լեզվախումբ – մոտ լեզուների միություն նույն լեզվաընտանիքի մեջ

Լեզվաընտանիք – լեզուների մեծ խումբ, որոնք ունեն ընդհանուր ծագում (օր․՝ հնդեվրոպական)

4.Բնութագրե’լ հայ էթնոսի առաջացումը

Հայ էթնոսը ձևավորվել է Հայկական լեռնաշխարհում՝ տարբեր ցեղերի միաձուլման արդյունքում։
Այդ գործընթացը տեղի է ունեցել մ․թ․ա․ II-I հազարամյակներում։ Հայերը համարվում են հնդեվրոպական լեզվաընտանիքին պատկանող ժողովուրդ։
Հայ ժողովրդի ձևավորման մեջ կարևոր դեր են ունեցել տեղական ցեղերը և եկվոր հնդեվրոպական խմբերը, որոնց միաձուլումից էլ առաջացել է միասնական հայ ժողովուրդը։

1. Ո՞վ էր Արշակունիների արքայատոհմի հիմնադիրը Հայաստանում:
   
   Արշակունիների արքայատոհմի արքան է Տրդատ I-ը, որը կառավարել է 66-88 թթ․։
2. Ո՞ր քաղաքն է հիմնադրել Վաղարշ I Արշակունին և որպես մայրաքաղաք:
   
   Վաղարշ I-ը (117-140) աչքի ընկավ շինարարական աշխատանքներով։ Կառուցվեցին և վերակառուցվեցին մի շարք քաղաքներ։ Վերակառուցված քաղաքներից էր Վարդգեսավանը, որը կոչվեց Վաղարշապատ։
3. Ո՞ր հռոմեական կայսեր օրոք է կնքվել Հռանդեայի դաշնագիրը:
   
   64թ․ հայ-պարթևական միացյալ բանակը հաղթանակ տարավ հռոմեական զորքի նկատմամբ, ինչի արդյունքում վերջիններս՝ Ներոն կայսեր գլխավորությամբ ստիպված եղան գնալ հաշտության դաշնագրի։
   
4. Ի՞նչ է նշանակում «Անդրեփրատյան համադաշնություն» տերմինը:
   
   Պարթև Վաղարշ I-ի (51-79) ջանքերով կազմավորված համադաշնությունը, որը նախ և առաջ պաշտպանական միություն էր ընդդեմ Հռոմի։ Անդամակցում էին Պարթևստանը, Ատրպատականը, Ադիաբենեն և (թերևս) Աղվանքը։ Նրանց միացավ նաև Մեծ Հայքը։
5. Քանի՞ տարի տևեց հռոմեա-պարթևական տասնամյա պատերազմը :
   
   Հռոմյա-պարթևական պատերազմը տեղի է ունեցել 54-64 թթ․՝ տևելով 10 տարի։
6. Ինչու՞ Հռանդեայի դաշնագրից հետո Տրդատ I-ը ստիպված էր մեկնել Հռոմ՝ թագը ստանալու Ներոնի ձեռքից:
   
   Տրդատ I-ը իր գահերեցությունը լիակատար հաստատելու համար ստիպված եղավ թագադրվել Ներոն կայսեր կողմից, ինչը նաև լուծում էր ոչ միայն միջազգային հեղինակության հարցը, այլ նաև մատնանշում էր հռոմյա-պարթևական բարդ հարաբերությունների ելքը։
7. Նկարագրե՛ք Կորբուլոնի ռազմական արշավանքի նպատակներն ու հետևանքները Հայաստանի համար:
   
   Կորբուլոնի բանակը Հայաստանում հայտնվելով փորձում էր սքողել Պետոսի գլխավորած բանակի անփառունակ պարտությունը ինչպես նաև հասավ նրան, որ հայոց թագավորը անձամբ մեկնեց Հռոմ ՝ կայսրից թագ ստանալու համար։
8. Ինչպե՞ս հայ ազնվականության դավադրությունները խոչընդոտում էին Հռոմի քաղաքականությանը Հայաստանում:
   
   Հայ ազնվականությունը անընդհատ տեղի տալով հռոմեական դրածոներով, վերջիններիս դեմ կազմակերպում էր դավադրություններ չհամակերպվելով հռոմեական ներկայությանը Հայաստանում։
9. Ո՞րն էր Վաղարշ I-ի դիվանագիտական գլխավոր հաջողությունը պարթևական քաղաքականության մեջ:
   
   Վաղարշ I-ի դիվանագիտության մեջ առանձնանում էր նրա չեզոք դիրքորոշումը հռոմեա-պարթևական հարաբերություններում ինչը պարտավորեցնում էր այդ երկու պետություններին չխառնվել Հայաստանի ներքին գործերին։
10. Ինչո՞ւ Հռոմը բարձրացրեց Ատրպատականի և Վիրքի կարգավիճակը՝ ի հակակշիռ Հայաստանի:
    
    Քանի որ Հայաստանը սերթ հարաբերությունների մեջ էր Պարթևստանի հետ և այդ մերձեցումը հստակ ուղղված էր Հռոմի դեմ, նրան անհրաժեշտ էր տարածաշրջանում ստեղծել հակակշիռ ուժ ընդդեմ Հայաստանի և Պարսկաստանի։
11. Ինչպե՞ս Տրդատ I-ին հաջողվեց պահպանել Հայաստանի միասնությունը երկու հզոր տերությունների միջև:
    
    Թե՛ Հռոմը, թե՛ Պարթևստանը, չկարողանալով նվաճել Հայաստանը, ստիպված եղան ճանաչել Հայաստանի պետական ինքնիշխանությունը և հանդես գալ որպես դրա համատեղ երաշխավորներ։
12. Ո՞րն էր Պետուսի զորքի ջախջախման հիմնական պատճառը Հռանդեայի ճակատամարտում:
    
    62 թվականին հռոմեական մի նոր բանակ հատեց Հայաստանի սահմանը՝ այս անգամ զորավար Լուկիուս Պետուսի գլխավորությամբ։ Հռոմեական զորքերին ընդառաջ շարժվեցին հայ պարթևական մեծաքանակ զորքերը։ Պետուսի բանակը մի քանի ճակատամարտերում ջախջախվեց և ստիպված էր նահանջել։ Հռոմեական զորքը շրջափակվեց հայ պարթևական զորքերի կողմից, ինչը ստիպեց հուսալքված Պետուսին իր ողջ բանակով անձնատուր լինել հակառակորդի ողորմածությանը։ Զինաթափված հռոմեական լեգեոններն անցկացվեցին անարգանքի լծի տակով։
13. Ինչպիսի՞ քաղաքականություն էր վարում Ներոն կայսրը Հայաստանի նկատմամբ մինչև պատերազմը:
    
    Ներոնը (54-68), որը փորձում էր ամեն կերպ փրկել իրավիճակը։ Նա կարևորում էր ոչ այնքան Հայաստանի նվաճումը, որքան այն, որ հակառակորդ Պարթևական պետությանը թույլ չտրվեր հասնել դրան։ Բայց ապարդյուն. Հայաստանը հաստատապես պարթևական կողմնորոշում ուներ՝ կայուն պետականություն ստեղծելու նպատակով։
14. Որո՞նք էին Անդրեփրատյան համադաշնության անդամները և ի՞նչ նպատակ էր հետապնդում այն:
    
    Անդրեփրատյան համադաշնությունը իր մեջ ընդգրկում էր Եբրատ գետից արևմուտք գտնվող մի շարք փոքր պետություններ և ցեղային միավորումներ, նրա կազմի մեջ էին մտնում նաև Մեծ Հայքը և Պարթևստանը ընդդեմ Հռոմի, համադաշնության նպատակը տարածաշրջանում ուժերի հավաստարակշռության պահպանումն էր։
15. Ինչո՞ւ Արտաշատը դարձավ Կորբուլոնի առաջին թիրախը, այլ ոչ թե Տիգրանակերտը:
    
    Առաջին հերթին Հայաստանի գործող մայրաքաղաքը Արտաշատն էր, բացի այդ Արտաշատն ուներ ավելի կարևոր ռազմական և ստրատեգիական նշանակություն, իսկ թուլացնել Արտաշատը կնշանակեր թուլացնել ողջ Հայաստանը։
16. Ինչպե՞ս Տրդատ I-ը վերականգնեց Հայաստանի տնտեսությունը պատերազմից հետո:
    
    Մեծ շքախմբով Հռոմ մեկնած Տրդատը վերադարձավ 66թ.՝ արդեն որպես Հայաստանի օրինավոր թագավոր։ Հռոմի կայսրը նաև Արտաշատը վերականգնելու համար զգալի գումար և մի խումբ արհեստավորներ էր տրամադրել։ Տրդատը վերակառուցեց երկրի ավերված տնտեսությունը, վերականգնեց Արտաշատ մայրաքաղաքը և զարգացրեց ներքին ու արտաքին առևտուրը։
17. Ո՞րն էր հայոց ավագանու դերը սոցիալական և իշխանական կառույցների պահպանման գործում:
    
    Հայոց ավագանին մշտապես եղել է սոցիալական ժառանգությանը կրողը այդ, իսկ պատճառով գահակալական մկրտումների ժամանակ իր ձեռքում էր պահում սոցիալական և իշխանական բոլոր կառույցները։
18. Ինչու՞ Տրայանոս կայսրը խախտեց Հռանդեայի համաձայնությունը և նվաճեց Հայաստանը:
    
    Տրայանոցը վարում էր ակտիվ նվաճողական քաղաքականություն և ուզում էր հայաստանը դարձնել իրեն ենթակա նահանգ, այլ ոչ թե թողնել լիակատար անկախ պետություն։ Տրայանոսը նաև փորձում էր թուլացնել Հայաստանում պարթևական ազդեցությունը։
19. Ինչպե՞ս փոխվեց հռոմեական քաղաքականությունը Հայաստանի նկատմամբ Տրայանոսի մահից հետո:
    
    Տրայանոսի մահից որոշ ժամանակ անց, Հռոմի համաձայնությամբ, անցավ Վաղարշ II-ին (186-198)։ Վերջինս Հռոմի հետ վարում էր ճկուն և հեռատես քաղաքականություն, շնորհիվ որի հռոմեական կայազորը դուրս բերվեց երկրից։
20. Ո՞րն էր Վաղարշ II-ի ճկուն քաղաքականության արդյունքը հռոմեական կայազորի դուրսբերման հարցում:
    
    Վաղարշ II-ը Հռոմի հետ վարում էր ճկուն և հեռատես քաղաքականություն, շնորհիվ որի հռոմեական կայազորը դուրս բերվեց երկրից։ Հռոմը նույնիսկ ֆինանսական օգնություն ցուցաբերեց Վաղարշ II-ին, որպեսզի օգներ հզորացնել հայկական բանակը։ Բանն այն է, որ նա ձգտում էր պաշտպանել երկիրը և կայսրության արևելյան գավառները լեռնային ցեղերի կրկնվող արշավանքներից։
21. Ինչո՞ւ Հռոմը ֆինանսական օգնություն ցուցաբերեց Վաղարշ II-ին՝ հայկական բանակը հզորացնելու համար:
    
    Հռոմը Հայաստանին ֆինանսական օգնություն ցույց տալով փորձում էր պաշտպանել իր երկրի արևելյան գավառները լեռնային ցեղերի հարցակումներից։
22. Ինչպիսի՞ սպառնալիքներ կային Հայաստանի համար հյուսիսկովկասյան տափաստանների քոչվորների կողմից:
    
    Լեռնային ցեղերի հարձակումը սպառնում էր Հայաստանի թուլացմանը, ինչը հնարավորություն կտար հարևան պետություններին լիակատար կործանման հասցնել Հայաստանը և հասնել տարածաշրջանային գերիշխանության։
23. Ո՞րն էր Խոսրով I Արշակունու գահակալման շրջանի գլխավոր ռազմական մարտահրավերը:
    
    Նրա կառավարման տարիներին Հռոմի և Պարթևստանի միջև անընդհատ առճակատվող հարաբերություններում Խոսրով I-ի դիրքորոշումը վճռական էր լինելու տարածաշրջանում վերոնշյալ երկու պետությունների հետագա զարգացման և ռազմական հաջողությունների համար։
24. Ինչու՞ է Վաղարշ I-ը համարվում Հայաստանում Արշակունիների ժառանգական իշխանության հիմնադիրը:
    
    Վաղարշ I-ի կառավարումից հետո գահ է բարձրանում իր որդին՝ հիմք դնելով ժառանգական իշխանությանը Արշակունիների թագավորությունում։
25. Ինչպե՞ս հայ-պարթևական համագործակցությունը հանգեցրեց Մեծ Հայքում պարթևական գերակայության վերացմանը:
    
    226 թ․ տեղի ունեցած հեղաշրջման արդյունքում գահին են հաստատվում Սասանյանները, վերջիններս թշնամական վերաբերմունք ունեին նաև հայ Արշակունիների նկատմամբ։
26. Վերլուծե՛ք Հայաստանի դերը որպես բուֆերային պետություն հռոմեա-պարթևական հակամարտությունում: Ինչպե՞ս հայոց ավագանուն հաջողվեց պահպանել պետական ինքնիշխանությունը՝ մանևրելով երկու տերությունների միջև:
    
    Հայ ավագանուն օգնեց ճկուն դիվանագիտությունը, ինչպես նաև կարողանում էին կողմնորոշվել և ճիշտ ժամանակին համագործակցել և դաշնակցային հարաբերություններ ձեռք բերել հնարավոր լավագույն դաշնակցի հետ։
27. Համեմատե՛ք Կորբուլոնի և Պետուսի ռազմավարությունները Հայաստանում: Ինչո՞ւ նույն հռոմեական բանակը մեկ դեպքում հաղթեց, մյուս դեպքում ջախջախվեց: Ո՞ր գործոններն էին որոշիչ:
    
    Պետուսի հարցակողական դիրքը բացասաբար ազդեց հռոմեական բանակի առաջխաղացման վրա, մինչդեռ Կորբուլոնն ուներ շատ ավելի փոխզիջումային դիրքորոշում։
28. Գնահատե՛ք Հռանդեայի դաշնագրի (64 թ.) երկարաժամկետ հետևանքները Հայաստանի, Հռոմի և Պարթևաստանի համար: Արդյո՞ք այն կայուն խաղաղություն ապահովեց, թե՞ միայն ժամանակավոր զինադադար:
    
    Հռանդեայի պայմանագիրը թույլ տվեց որոշ ժամանակով կարգավորեր Հռոմում և Պարթևստանում տիրող ներքաղաքական անկայուն վիճակը սակայն այն ընդամենը ժամանակավոր զինադադար էր հետագա անխուսափելի պատերեզմներին պատրաստվելու համար։
29. Ինչպե՞ս է Տրայանոսի արշավանքը (114-117 թթ.) և նրան հաջորդած կայսրերի քաղաքականությունը ցույց տալիս հռոմեական կայսերական գաղափարախոսության փոփոխությունները: Ինչու՞ Հռոմը վերջնականապես հրաժարվեց Հայաստանը նահանգ դարձնելուց:
    
    Տրայանուսի և իր հաջորդների կողմից վարած փոփողված քաղաքականությունը՝ Հայաստանը չդարձնել հռոմեական նահանգ, պայմանավորված էր նրանով, որ Հայաստանի միջոցով ուզում էր պահպանել իր արևելյան սահմանները։
30. Վերլուծական շարադրանքով պատասխանե՛ք. ի՞նչ պայմաններում է հնարավոր պահպանել հավասարակշռությունը երկու մրցակից տերությունների միջև (օրինակով Հայաստանը Հռոմի և Պարթևաստանի միջև): Համեմատե՛ք այս երկընտրանքը ժամանակակից միջազգային հարաբերությունների որևէ օրինակի հետ:
    
    Արշակունյանց թագավորության հաստատման տարիներին Հայաստանը կանգնած էր լուրջ ռազմական մարտահրավերի առջև, որտեղ վճռական էր իր դաշնակցությունը որևէ երկրի հետ։ Հնարավոր բոլոր պայմաններում Հայաստանը փորձում էր չեզոք դիրք պահպանել կամ համագործակցել այն պետության հետ, որի հետ առավել շահավետ կլիներ այդ համագործակցությունը։ Մեր օրերում ներկայիս Հայաստանի Հանրապետությունը ևս հաճախ կանգնում է նույն մարտահրավերի առջև՝ ընտրել համագործակցություն որևէ գերտերության հետ, սակայն վստահաբար այս պարագայում ևս պետք է մեզ համար առաջնային պետք է լինի պետական շահը։

1. Վերջին ամիսներին բասկետբոլի մարզումներին Վահագնի կատարած 1200 նետումից 930-ի ժամանակ գնդակը հայտնվել է զամբյուղում։ Ի՞նչ հավանականությամբ է Վահագնը իրացնում նետումները:

77

2. Երևան-Գյումրի երթուղու միկրոավտոբուսը 50 ուղևորափոխադրումից 38-ի դեպքում Գյումրի է հասել գրաֆիկից շուտ, իսկ մնացած դեպքերում՝ ուշ։ Որքա՞ն է հավանականությունը, որ այդ միկրոավտոբուսով Գյումրի մեկնելիս Նարեն տեղ կհասնի գրաֆիկից ուշ:

24

3. Վերջին 4 շաբաթվա ընթացքում Մարգարիտան 17 անգամ դպրոց է գնացել սպիտակ վերնաշապիկով, 3 անգամ՝ սև։ Սուսանը  նույն ժամանակահատվածում 14 անգամ հագել է սպիտակ վերնաշապիկ, իսկ մնացած օրերին՝ սև։

ա) Որքա՞ն է Մարգարիտայի՝ սպիտակ վերնաշապիկով դպրոց գնալու հավանականությունը:

բ) Որքա՞ն է Սուսանի՝ սպիտակ վերնաշապիկով դպրոց գնալու հավանականությունը։

գ) Մարգարիտայից և Սուսանից ո՞վ է ավելի հաճախակի դպրոց գնում սպիտակ վերնա-շապիկով:

4. Անուշը վերջին 20 թեստից անսխալ գրել է 17-ը:

Ի՞նչ հավանականությամբ է Անուշը թեստ գրում անսխալ:

85

5. Արամն ու Նաիրան նույն ճանապարհով են դպրոց գնում: Ապրիլ ամսվա 22 ուսումնական օրերի ընթացքում նրանք պատահաբար հանդիպել են 11 անգամ: Որքա՞ն է հավանականությունը, որ մայիսի որևէ ուսումնական օր նրանք նորից կհանդիպեն, եթե հայտնի է, որ մայիսն ունի 20 աշխատանքային օր, և նրանց սովորությունները չեն փոխվել։
Հարցեր կրկնողություն բաժնից

50

6. Կիրառե՛ք բազմապատկման բաշխական օրենքը.

ա) 3x + 6
բ) 20y + 100
գ) 8z + 20
դ) 300 – 10x
ե) -14x + 56
զ) -7m – 42
է) 39a + 12
ը) -8mx –

ա) x = -9
բ) x = -31
գ) x = -16
դ) x = -54
ե) x = -14
զ) x = -44
է) x = -126
ը) x = -146

ը) 97 + x =-49:Խնդիր ֆլեշմոբից։ Լուսեն և Մարիամը ձևավորեցին 145 զատկական ձու։ Լուսեն րոպեում ձևավորում է 2 ձու, իսկ Մարիամը՝ 3։ Որքա՞ն ժամանակ աշխատեց նրանցից յուրաքանչյուրը, եթե Մարիամն աշխատել է 10 րոպե պակաս, քան Լուսեն։

Լուսեն՝ 35 րոպե
Մարիամ՝ 25 րոպե

2.e
3.a
4.c
5.b

intresting-dull
attractive-ugly
fantastic-awful
cool-dredful