Day: September 13, 2024

1.Напишите существительные в именительном падеже.

В  плаще   —    плащ                         

*На доске   — доска

*К бабушке — бабушка

*Около аптеки — аптека

*В  Россию — Россия

*Через дорогу — дорога

*Для матери — мать

*О папе — папа

*От  телевизора — телевизор

*В селе — село

2.Прочитайте пословицы .  Расскажите как вы их понимаете?                 

* Герой умирает один раз,а трус — тысячу

 *Друзья познаются в беде.

 * Вещь хорошая , когда новая , а друг      когда старый.

  *Не  имей сто рублей, а имей  сто   

    друзей . 

  * У страха глаза велики.

3 .Составьте и запишите   предложения  со следующими словами.

    Бояться — испугаться ( собака,холод,темнота); желать- пожелать ( успех,счастье,здоровье); слушаться- послушаться ( совет,отец); касаться- коснуться ( цветок,печка).

Собака боиться,холода и темноты

Желаю успехов

Слушаться советов отца

Коснуться цветка

4. Составьте и запишите  предложения с данными словосочетаниями .Употребите  существительные в именительном падеже.

Летние каникулы,учебный год,весёлый звонок,яркое солнце,школьные друзья,хорошая книга,младший брат,старшая сестра.

Летние каникулы закончились

Учебный год начался.

весёлый звонок звенел

яркое солнце сияет

5.Вставьте пропущенные буквы.

Комната , монета , календарь , даван, кровать , капуста , корзина, пианино , картина.

Առաջադրանք 1

Հայկական բարձրավանդակը նկատելիորեն տարբերվում է շրջակա տարածքներից. այն ունի 1500-1800 մետր միջին բարձրություն, իսկ առանձին գագաթներ ունեն ավելի քան 3 000 — 4 000 մետր բացարձակ բարձրություն։ Գերմանացի աշխարհագետ Կարլ Ռիտտերը Հայկական լեռնաշխարհն անվանել է օդով և ջրով հարուստ «լեռնային կղզի»: Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր կետը Մեծ Մասիսն է (Արարատ, 5 165 մ)։ Բարձրությամբ լեռնաշխարհում երկրորդն է Սաբալանը (Ղարադաղի լեռներում, Իրան, բարձրությունը՝ 4 811 մետր), երրորդը՝ Ջիլոն (Կորդվաց լեռներում, 4 168 մ), չորրորդը՝ Արագածը (Հայաստան, 4 090 մ), հինգերորդը՝ Սիփանը (Վանա լճի արևմտյան ափի մոտ, բարձրությունը՝ 4 058 մ)։

Հայկական լեռնաշխարհը և նրա սահմանները

Հայկական լեռնաշխարհում ապրել ու իր բազմադարյան պատմությունն է կերտել հայ ժողովուրդը:

Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսային սահմանը

Լեռնաշխարհի հյուսիսային սահմանը Փոքր Կովկասի և Արևելապոնտական լեռնային համակարգերն են։ Արևելքում սահմանը Փոքր Կովկասով հասնում է մինչև Ղարադաղի լեռներ ու Սոհունդ լեռ։ Թեքվելով դեպի Ուրմիո լճի կողմը՝ ներառում է լճի ափամերձ գավառները և հասնում Հայկական Տավրոսի շարունակությունը համարվող Կորդվաց լեռնաշղթային: Լեռնաշխարհի հարավային սահմանը հասնում է Մարդինի կամ Մասիուս լեռներ և Հայկական (Արևելյան) Տավրոս: Հասնելով Եփրատ գետին՝ արևմտյան սահմանը Անտիտավրոս լեռներով հասնում է Սև ծովին ու Արևելապոնտական լեռներին։ Հարևան երկրներից՝ Փոքրասիական բարձրավանդակից ու Իրանական լեռնաշխարհից բարձրադիր լինելու պատճառով գերմանացի արևելագետներն այն անվանել են «լեռնային կղզի»: Լեռնաշխարհն ունի ծովի մակերևույթից 1500-1800 մետր միջին բարձրություն։ Ընդհանուր տարածքը մոտ 400 000 քառ. կմ է։

«Հայկական լեռնաշխարհ» տեղանունը առաջին անգամ օգտագործել և գործածության մեջ է դրել գերմանացի երկրաբան Հերման Աբիխը: Նա հրատարակել է «Երկրաբանական հետազոտություններ Կովկասյան երկրներում» (1878–1887) եռահատոր աշխատությունը, որի 2-րդ և 3-րդ հատորները նվիրված են Հայկական լեռնաշխարհին, որով և շրջանառության մեջ է դրել «Հայկական լեռնաշխարհ» (Armenian Highland) ֆիզիկաաշխարհագրական անվանումը։

Գերմանացի աշխարհագետ Կառլ Ռիտտերը Հայկական լեռնաշխարհն անվանել է օդով և ջրով հարուստ «լեռնային կղզի», ինչը պատահական չէ, եթե հաշվի առնենք, որ Հայկական լեռնաշխարհը միջին բարձրությամբ (մոտ 1800մ) զգալիորեն գերազանցում է հարակից Իրանական և Փոքրասիական բարձրավանդակները: 

Իռլանդացի ճանապարհորդ-աշխարհագրագետ Լինչը կատարել է 2 ճանապարհորդություն դեպի Հայաստան և ուսումնասիրությունների արդյունքներն ամփոփել է «Հայաստան» աշխատության մեջ, որը հրատարակել է Լոնդոնում 1901 թվականին: Նա իր աշխատությունում տալիս է տեղեկություններ հայերի կենցաղի, սովորույթների, ճարտարապետական կառույցների մասին:

• Ինչ է քեզ համար  «Հայրենիք»-ը; Ընտրիր հետևյալ աֆորիզմներից երեքը, հիմնավորիր ընտրությունդ: 
  
  Մեր հայրենիքում մեզ սպանեցին, բայց հայրենիքը մեր մեջ չսպանվեց։
  Հայրենիքի համար ապրում և մեռնում է ոգու մարդը,միայն նմանը:
  Չկա ոչինչ հայրենիքից առավել սիրելի:
  
  Նկարագրիր Հայկական լեռնաշխարհը, թվարկիր կարևորագույն լեռնաշղթաները , գետերը լճերը:
  
  
• Լճեր-Սևանալիճ, Արպի լիճ, Ակնա լիճ, Սեվ լիճ։
• 
  Գետեր-Ախուրյան, Քասախ, Հրազդան, Արպա, Որոտան, Արաքս,Դեբետ։
• Պատմիր Հայկական լեռնաշխարհի օգտակար հանածոների մասին:
  Հայկական լեռնաշխարհը գլխավորապես հարուստ է մետաղային հանքավայրերով, ինչը պայմանավորված է միլիոնավոր տարիներ առաջ տեղի ունեցած բուռն հրաբխականությամբ և դրա արդյունքում ընդերքում սառած մագմայով: Հաճախակի մագման չի կարողացել պատռել երկրի մակերևույթը և դուրս ժայթքել ընդերքից, ինչի հետևանքով ընդերքում սառած մագման առաջացրել է բազմաթիվ ապարներ, որոնց կոչում են ներժայթուկներ:
  
• Ինչ գիտես որդան կարմիրի մասին:
  Որդան կարմիրից առաջներում ստանում էին կարմիր գույնը որով մարդիկ նկարում էին կամ գրում։

Առաջին, երկրորդ քարտեզներից օգտվելով երկրորդ քարտեզում փորձիր նշել

Ա.Արևելա-Պոնտական լեռներ, Հայկական Տավրոս, Հայկական Պար
Արևելա-Պոնտական լեռներ-

Բ.Սևանա լիճ, Վանա լիճ, Ուրմիո լիճ

Գ.Ճորոխ գետը, Արաքս գետը,Եփրատ գետը, Տիգրիս գետը

Դ.Նշիր նաև լեռան բարձրությունը

Մասիս լեռը 5165, Սիս լեռը 3925, Արագած լեռը 4090, Թոնդրակ լեռը 3542, Սիփան լեռը 4434 , Մարութա լեռը 2967 , Ջիլո լեռը 4168
2․Վանա լիճ, 3․Ուրմիո լիճ , 4․ Արևելա-Պոնտական լեռներ , 5․Հայկական Տավրոս , 6․ Եփրատ գետը, 8․ Հայկական Պար , 9․Թոնդրակ լեռը,10 ․ Սևանա Լիճ

Մասիս լեռը, Սիս լեռը, Արագած լեռը, Թոնդրակ լեռը, Սիփան լեռը, Մարութա լեռը, Ջիլո լեռըՓորձիր վերհիշել՝ ինչ ավանդություններ կան այս տեղանունների հետ կապված:

Ուսումնասիրելով տեղեկությունները Վանա, Սևանա լճի, Ուրմիո լճերի մասին փորձիր գտնել տարբերություններ և նմանություններ:

Ով է այս նկարի հեղինակը, որ լեռն է ուրվագծվում հեռվում:

Հայկական լեռնաշխարհի բուսական և կենդանական աշխարհի ներկայացուցիչների նկարներով, փոքրիկ խաղ ստեղծիր:Հայկական լեռնաշխարհում բնակվող, որ կենդանիներն են գրանցված Կարմիր գրքում, պատմիր նրանց մասին:

Հայկական լեռնաշխարհի տարածքը մոտ 400 000 քառակուսի կիլոմետր է: Այժմ որ պետություններն են այդ տարածքը զբաղեցնում:

Օժանդակ գրականություն

Հայոց պատմություն/էջ6-13/

Հայկական լեռնաշխարհը՝ հայերի հայրենիք/օժանդակ գրականություն/